Depresja Sezonowa


Depresja sezonowa, zwana również chorobą afektywną sezonową, to typ depresji, który występuje w określonej porze roku z reguły w okresie jesienno - zimowym.
Na depresję sezonową zapada każdej zimy około 7% populacji. Występowanie depresji sezonowej jest zależne od szerokości geograficznej: im dalej od Równika na Płónoc lub Południe, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania na depresję sezonową.
Głównym czynnikiem, mającym wpływ na wystąpienie depresji sezonowej, jest ograniczenia dostepności światła słonecznego w miesiącach jesienno - zimowych związanego ze skróceniem godzin dziennych i zwiększonym zachmurzeniem. Jak sugerują badania naukowe, światło słoneczne wpływa na produkcję dwu substancji: melatoniny i serotoniny, które mają wpływ na nasze funkcjonowanie psycho-fizyczne.
Melatonina produkowana przez szyszynkę jest hormonem odpowiedzialnym za regulację stanu czuwania i snu w cyklu dobowym. Gdy zapada zmrok, szyszynka rozpoczyna produkcję melatoniny, która wywołuje senność i przygotowuje do snu. O poranku natomiast naturalne światło słoneczne wpływa hamująco na szyszynkę wstrzymując produkcje melatoniny i ułatwiając wybudzenie.  Jedna z hipotez etiologii depresji sezonowej sugeruje, że nadrodukcja melatoniny w czasie długich zimowych nocy jest jednym z głównych czynników odpowiedzialnych za wystapienie zaburzenia i jego charakterystycznych symptomów: uczucia letargu i zaburzeń snu.
Badania naukowe sugerują również, że światło słoneczne wpływa na syntezę serotoniny - neuroprzekaźnika nazywanego potocznie hormonem szczęścia. Zgodnie z hipotezą serotoninową niższy poziom serotoniny w mózgu jest współodpowiedzialny za wystepienie depresji sezonowej.
Nie bez znaczenia dla rozpowszechnienia depresji sezonowej wśród współczesnych populacji krajów rozwiniętych jest współczesny styl życia. Podczas gdy 200 lat temu 3/4 populacji pracowało na świeżym powietrzu w bezpośrednim dostępie do naturalnego światła słonecznego, obecnie jest to zaledwie 10%. W lecie, gdy dostepność światłą słonecznego jest naturalnie wysoka, nie stanowi to problemu dla funkcjonowania naszego organizmu. Niestety zimą, gdy większośc czasu spędzamy przy sztucznym świetle, deficyt światła słonecznego nie pozostaje bez wpływu na biochemię naszego mózgu i w konsekwencji na nasze samopoczucie i dobrostan psycho-społeczny. 





Symptomy  

Symptomy depresji sezonowej są wielorakie i z reguły diagnoza jest dokonywana, gdy w ciagu ostatnich trzech lat występowało 3 lub więcej opisanych poniżej symptomów. 


Lęk 

Osoby cierpiące z powodu depresji sezonowej doświadczają często wyższy poziom lęku i niepokoju. Reagują także silniej na stresy i napięcia pojawiające się w ich życiu osobistym i zawodowym. Często z powodu lęku i obniżonej odporności na stres wycofują się z kontaktów z innymi, co może prowadzić do zaburzenia ich relacji z bliskimi i w pracy, i wtórnie nasilić poczucie osamotnienia i porzucenia charakterystyczne dla depresji. 

Depresja

Depresji sezonowej towarzyszą przytłaczające negatywne uczucia w stosunku do siebie i świata. Negatywne myśli na własny temat prowadzą do znaczącego obniżenia poczucia własnej wartości i nieraz wiążą się z przemożnym i irracjonalnym poczuciem winy. Osobom dotkniętym depresją sezonową doskwiera poczucie osamotnienia i bezradności, które są jakościowe odmienne i ostrzejsze niż w przypadku normalnego smutku. 

Letargiczność

Uczucie zmęczenia może być tak silne, że osoby dotknięte zaburzeniem nie są w stanie poradzić sobie z ich codziennymi obowiązkami zwiazanymi z życiem osobistym i zawodowym. Nawet proste czynności jak wzięcie prysznica lub przygotowanie posiłku mogą być ponad ich siły. 

Utrata Libido

Utrata libido i wycofanie z kontaktów seksualnych jest jednym z najczęstszych symptomów i może wpływać negatywnie na relacje z partnerką lub partnerem. 

Objadanie

Nierzadko osoby dotknięte chorobą obserwują u siebie zwiększony apetyt na potrawy bogate w skrobię i cukier, co często może prowadzić do przyrostu wagi i w konsekwencji do zaniżonego poczucia własnej wartości. 

Ograniczenie Funkcjonowania Intelektualnego

Zarówno zdolność do koncentracji jak i pamięć ulegaja osłabieniu. 

Problemy ze Snem

Problemy ze snem są znaczące. Osoby doświadczajcące depresji sezonowej albo śpią dłużej niż zwykle i mają problemy z wybudzeniem, albo budzą się bardzo wcześnie i walczą z przemożną sennością w ciagu dnia. 

Problemy w Interakcjach Społecznych

Osoby dotknięte depresją sezonową często obserwują u siebie podwyższony poziom irytacji, który nieraz prowadzi do trudności w interakcjach społecznych z bliskimi i w pracy. 

Nagła Zmiana Nastroju na Wiosnę 

Wraz z wydłużaniem się dnia na wiosnę osoby z depresją sezonową obserwją u siebie znaczącą zmianę nastroju. Z reguły czują się bardziej pobudzone i nerwowe i mogą doświadczać krótkich epizodów hipomanii. 

Terapia Depresji Sezonowej

Farmakoterapia (Antydepresanty)


Najbardziej rozpowszechnioną metodą leczenia depresji sezonowej jest farmokoterapia. Farmakoterapia w depresji sezonowej opiera się na hipotezie serotoninowej, która wyjaśnia pojawienie się depresji sezonowej spadkiem ilości serotoniny w mózgu wywołanej czynnikami środowiskowymi tj. ograniczeniem dostepności światła słonecznego. Leki antydepresyjne hamujące  wychwyt zwrotny serotoniny takie jak flueksetyna (Prozac), sertralin (Lustral), czy paroksetyna (Seroxat) powodują zwiększenie ilości serotoniny w mózgu, czemu może towarzyszyć redukcja symptomów. Niestety leki antydepresyjne mogą wiązać się z wystapieniem uciążliwych skutków ubocznych, które znacząco wpływają na samopoczucie i subiektywną ocenę skuteczności terapii przez pacjenta. Badania naukowe wskazują również, że farmakoterapia jest najskuteczniejsza w połączeniu z psychoterapią i/lub fototerapią.   

Fototerapia (Terapia Światłem, Helioterapia)

Zmniejszona ekspozycja na światło słoneczne w miesiącach zimowych prawopodobnie prowadzi do nadprodukcji melantoniny i do ubytku w systemie serotoninowym. Zakłada się, że eksposycja na bardzo silne i jasne światło, naśladujące światło słoneczne, może zapobiec tym procesom i w konsekwencji zmniejszyc nasilenie sympyomów.
W terapii światłem używa się specjalnych lamp o natężeniu oświetlenia powyżej 2500 luksów, które są 5 - 10 razy silniejsze od zwykłych żarówek.  
Fototerapia, jak wskazują badania, jest skuteczna w redukcji symptomów w około 85% przypadków. 

Psychoterapia

Badania kliniczne, przeprowadzone zarówno w Polsce jak i zagranicą, potwierdziły, że psychoterapia psychologiczna min. krótkoterminowa wspierająca psychoterapia psychodynamiczna jest skuteczną metodą leczenia depresji, włączając depresję sezonową. 
W przeciwieństwie do farmakoterapii i terapii światłem, psychoterapia, nie tylko prowadzi do redukcjii uciążliwych symptomów, ale także stawia sobie za cel zmniejszenie podatności pacjentów na depresję i zwiększenie ich odporności na przyszłe epizody depresji. Innymi słowy, psychoterapia depresji sezonowej nie ogranicza się tylko do leczenia ale stawia sobie za cel także profilaktykę. 

Konsultacje psychologiczne: depresja sezonowa

W okresie jesienno - zimowym: od 1 listopada do 1 kwietnia oferuję w moim gabinecie specjalistyczne konsultacje psychologiczne dla osób podejrzewających u siebie depresję sezonową. 
Celem konsultacji jest ustalenie czy dana osoba spełnie kryteria diagnostyczne depresji sezonowej i ustalenie jaki rodzaj terapii byłby najbardziej korzystny. 
Konsultacje obejmują od jednego do trzech spotkań i mogą zakończyć się propozycją podjęcia krótkoterminowej psychoterapii psychodynamicznej i/lub skierowaniem do innego specjalisty. 
W okresie od 1 listopada do 1 kwietnia konsultacje psychologiczne z powodu depresji sezonowej podlegają zniżce.